Bệnh lý thoái hóa đĩa đệm dẫn đến mất khả năng trương phồng của nhân đệm và giảm tính đàn hồi của bao xơ nhân đệm. Kết quả là đĩa đệm bị lồi ra ngoài.

Việc dịch chuyển các thành phần của đĩa đệm chỉ xảy ra khi có sự rách vỡ của bao xơ hoặc bể phần đĩa sụn của thân sống. Trong thoát vị đĩa đệm theo chiều thẳng đứng khối thoát vị xuyên qua phần vỡ của một hoặc hai đĩa sụn của thân sống được gọi là “intravertebral herniation” (hay Schmorl’s nodes). Chúng thường được bao quanh bởi hình ảnh phản ứng thay đổi của tủy xương (Hình 1).

Có một giả thuyết về sự hình thành của thoát vị liên thân sống là sự thoái lui của hệ thống mạch máu nuôi dưỡng để lại sẹo trong đĩa sụn làm những chỗ này yếu đi hình thành nên những con đường cho nhân đệm thoát vào trong thân sống.

Hình 1: Thoát vị đĩa đệm liên thân sống tại L1 – L2. Hình ảnh sagittal T1-weighted (a) và T2-weighted. Thoát vị liên thân sống xảy ra ở endplate phía dưới của L1 và endplate phía trên của L2. Chúng được bao quanh bởi sự phản ứng của tủy xương, cái mà tăng đậm độ cả trên T1 và T2.

Hình 2: Sự phồng đồng tâm và lệch tâm của đĩa đệm trên hình ảnh CT hoặc MRI cắt ngang. a. đĩa đệm bình thường (phần màu xám bên trong) không lồi ra bờ ngoài của vòng xơ bình thường (viền đen). b. lồi đĩa đệm đồng tâm, mô đĩa đệm dãn đều ra khỏi bờ ngoài của vòng xơ (50% – 100% chu vi đĩa đệm). c. lồi đĩa đệm lệch tâm có thể phối hợp với vẹo cột sống. Đĩa đệm lồi kiểu này không được coi là một hình thức của thoát vị.

Hình 3: Các loại thoát vị trên CT hoặc MRI cắt ngang. a,b. nhân đệm trồi ra ngoài khỏi đỉnh của đĩa đệm. protrusion có thể là lan tỏa (a) hoặc có tiêu điểm (b). c. Extrusion: Nhân đệm trồi ra khỏi đĩa đệm, tại vị trí chóp đĩa nhân đệm nhỏ hơn toàn khối lồi ra ngoài (toothpase sign).

Hình 4: Hình ảnh thoát vị broad-based protrusion tại L5-S1 ở một bệnh nhân nam 44 tuổi. Khối thoát vị biểu hiện tăng tín hiệu trên T2 cho thấy một khối thoái hóa. Ngách bên bị hẹp rễ thần kinh S1 bên trái bị đẩy.

Hình 5: Thoát vị đĩa đệm cổ C6 – C7 ở bệnh nhân nam 43 tuổi. nhân đệm trồi vào ngách bên và lỗ liên hợp bên trái. Có sự biến dạng lệch tâm của bao màng cứng.

Hình 6: Khối thoát vị lớn tại L5 – S1ở bệnh nhân nam 44 tuổi. Khối thoát vị chèn ép và đẩy lệch rễ S1 bên phải. Trên sagittal T1-weighted có thể thấy rõ sự liên tục giữa phần thoát vị và phần đĩa đệm mẹ.

Trên đây là phần 1 của series hình ảnh MRI trong thoát vị đĩa đệm. Nếu bạn có thắc mắc hay đóng gì về thoát vị đĩa đệm vui lòng để lại comment ở dưới hoặc gởi email theo form liên hệ.

(còn tiếp..)

Gavin Giraffe